प्यानिक अट्याक
प्यानिक अट्याक के हो? आक्रमण हुँदा के गर्ने र उपचार
अचानक मुटु ढुकढुक, सास फेर्न गाह्रो, हात-खुट्टा झमझम र "म मर्छु कि" भन्ने डर। यो प्यानिक अट्याक हो। यो डरलाग्दो हुन्छ तर खतरनाक होइन, र राम्रोसँग उपचार हुन्छ।
छोटो उत्तर
- प्यानिक अट्याक सामान्यतया १० मिनेटमा चरम हुन्छ र २०-३० मिनेटमा शान्त हुन्छ।
- यसले मुटुलाई हानि गर्दैन, तर पहिलो पटक वा तीव्र छाती दुखाइ भए जाँच गराउनुहोस्।
- बारम्बार भए CBT र आवश्यक परे औषधिले प्रभावकारी उपचार गर्छ।
प्यानिक अट्याकमा के हुन्छ?
- मुटु ढुकढुक वा छिटो धड्कन
- सास फेर्न गाह्रो, घाँटी अड्किएजस्तो
- पसिना, काम्ने, हात-खुट्टा झमझम
- चक्कर, वाकवाकी, तातो वा चिसो लाग्ने
- "म मर्छु", "म पागल हुन्छु" वा "नियन्त्रण गुमाउँछु" भन्ने डर
आक्रमण हुँदा के गर्ने?
यी कदम एकपटक अभ्यास गरेर राख्नुहोस्:
- आफैँलाई भन्नुहोस्: "यो प्यानिक हो, यो बित्छ, खतरनाक छैन"
- नाकबाट ४ गनेर सास लिनुहोस्, मुखबाट ६ गनेर बिस्तारै छोड्नुहोस्
- वरपर हेरेर ५ वस्तु देख्नुहोस्, ४ वटा छुनुहोस्, ३ वटा आवाज सुन्नुहोस्
- भाग्नुभन्दा जहाँ हुनुहुन्छ त्यहीँ बस्न सके डर आफैँ घट्छ भन्ने सिक्नुहुन्छ
नयाँ, तीव्र वा हातमा फैलिने छाती दुखाइ, बेहोस हुनु वा आरामको अवस्थामा सास फेर्न गाह्रो भए तुरुन्तै १०२ मा फोन गर्नुहोस्।
प्यानिक अट्याक र प्यानिक डिसअर्डर
एक-दुई पटक आक्रमण जोसुकैलाई हुन सक्छ। प्यानिक डिसअर्डरमा अप्रत्याशित आक्रमण बारम्बार आउँछ र फेरि आउने डरले मानिस ठाउँ, भीड वा एक्लै यात्रा नगर्न थाल्छ।
उपचार
- CBT: डरलाग्दो शारीरिक अनुभूति र ठाउँको बिस्तारै सामना गर्न सिकाउँछ। सबैभन्दा बलियो प्रमाण यसैको छ
- औषधि: SSRI ले केही हप्तामा आक्रमण घटाउँछ। छिट्टै आराम दिने नशालु औषधि लत लाग्न सक्ने भएकाले सावधानीसाथ
- बानी: चिया-कफी, रक्सी र सूर्ती घटाउने, निद्रा, श्वास अभ्यास
कहिले चिकित्सकलाई देखाउने?
आक्रमण बारम्बार आए, फेरि आउने डरले ठाउँ वा कामबाट टाढा हुन थाले, वा बारम्बार आकस्मिक कक्षमा जानुपरे मनोचिकित्सकलाई देखाउनुहोस्।
विदेशमा हुनुहुन्छ? अनलाइन परामर्श
खाडी, मलेसिया, कोरिया, जापान, युरोप, अमेरिका वा जुनसुकै देशमा हुनुहुन्छ भने पनि नेपाली भाषामा आफ्नो कुरा राख्न सक्नुहुन्छ। गुगल मिट वा व्हाट्सएप भिडियोबाट परामर्श हुन्छ, र तपाईंको देशको समय अनुसार समय मिलाइन्छ। नेपालमा रहेका परिवारका सदस्यले बुकिङमा सहयोग गर्न सक्छन्। औषधि चाहिएमा तपाईं बस्ने देशको नियम अनुसार त्यहाँका चिकित्सकसँग समन्वय गर्न सकिन्छ। आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बर टिपेर राख्नुहोस्। देश अनुसार जानकारी हेर्नुहोस्।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
प्यानिक अट्याकले मुटु रोग लगाउँछ?
लगाउँदैन। लक्षण मुटुघात जस्तै लाग्छ तर मुटुलाई क्षति गर्दैन। तर पहिलो पटक भएमा चिकित्सकीय जाँच उचित हुन्छ।
प्यानिक अट्याक कति बेर रहन्छ?
प्रायः १० मिनेटमा चरममा पुगेर २०-३० मिनेटमा शान्त हुन्छ। त्यसपछि थकान लाग्न सक्छ।
प्यानिक अट्याक निको हुन्छ?
हुन्छ। CBT, औषधि वा दुवैले अधिकांशमा ठूलो सुधार ल्याउँछ।
जहाँ अट्याक भयो त्यहाँ नजाने?
त्यसो गर्दा डर बढ्छ। थेरापिस्टको साथमा बिस्तारै त्यहाँ फर्कँदा डर घट्छ।
रातमा सुतेको बेला अट्याक आउन सक्छ?
सक्छ। रातिको प्यानिक अट्याकमा अचानक ब्युँझेर डर, पसिना र ढुकढुक हुन्छ। यसबारे चिकित्सकलाई बताउनुहोस्।
विदेशमा हुँदा अनलाइन परामर्श हुन्छ?
हुन्छ। नेपाली भाषामा भिडियो परामर्शबाट मूल्याङ्कन र CBT सीप सिकाइन्छ।
यो लेख सामान्य जानकारी मात्र हो र चिकित्सकको सल्लाहको विकल्प होइन। आफ्नो वा अरू कसैको सुरक्षाबारे चिन्ता लागे तुरुन्तै चिकित्सकीय सहयोग लिनुहोस्।
आपत्कालीन अवस्थामा: प्रहरी १०० · एम्बुलेन्स १०२ · आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन ११६६। नेपाल बाहिर भए आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।