डिप्रेसन
डिप्रेसन के हो? लक्षण, कारण र उपचार
दुई हप्ताभन्दा बढी उदास लाग्ने, केही गर्न मन नलाग्ने र थकान हुने अवस्था केवल "कमजोर मन" होइन। डिप्रेसन एक उपचार हुने स्वास्थ्य समस्या हो, र धेरैजना उपचारपछि राम्रो हुन्छन्।
छोटो उत्तर
- दुई हप्ता वा बढी उदासी, रुचि हराउनु, निद्रा र भोकमा परिवर्तन डिप्रेसनका मुख्य संकेत हुन्।
- डिप्रेसन इच्छाशक्तिको कमी होइन। परामर्श, थेरापी र आवश्यक परे औषधिले निको पार्छ।
- आफ्नो जीवन समाप्त गर्ने विचार आए तुरुन्तै १०२, १०० वा ११६६ मा सम्पर्क गर्नुहोस्।
मुख्य लक्षणहरू
यी लक्षण लगभग दैनिक, दुई हप्ता वा बढी रहे डिप्रेसन हुन सक्छ:
- धेरैजसो समय उदास, खाली वा निराश लाग्नु
- मन पर्ने कुरामा पनि रुचि हराउनु
- निद्रा बिग्रनु (धेरै सुत्नु वा नसुत्नु) र भोक बढ्नु वा घट्नु
- थकान, ऊर्जा नहुनु, ध्यान केन्द्रित गर्न गाह्रो हुनु
- आफूलाई दोष दिनु, बेकम्मा ठान्नु
- शरीरमा दुखाइ, टाउको दुख्ने वा पेट गडबड हुने
धेरै नेपालीले उदासी भन्दा बढी शारीरिक पीडा (टाउको, छाती, गिजा, गोडा) को कुरा गर्छन्। त्यो पनि डिप्रेसनको रूप हुन सक्छ।
किन हुन्छ?
एउटै कारण हुँदैन। परिवारमा डिप्रेसन भएको इतिहास, लामो तनाव, आर्थिक समस्या, प्रियजनको मृत्यु, सम्बन्धमा समस्या, एक्लोपन, लामो रोग, रक्सीको प्रयोग वा थाइराइडजस्ता शारीरिक कारणले पनि हुन सक्छ। विदेशमा काम गर्नेमा परिवारबाट टाढा हुनु पनि ठूलो कारण बन्छ।
उपचार
उपचार लक्षणको गम्भीरता अनुसार फरक हुन्छ:
- परामर्श र थेरापी (CBT): सोचाइ र व्यवहार बदल्ने सीप सिकाउँछ
- औषधि: मध्यम देखि गम्भीर डिप्रेसनमा एन्टिडिप्रेसेन्ट काम लाग्छ। असर देखिन सामान्यतया २ देखि ६ हप्ता लाग्छ
- दैनिक बानी: नियमित निद्रा, हल्का व्यायाम, घाम र मन मिल्नेसँग कुरा
- रक्सी कम गर्नु वा छोड्नु
एन्टिडिप्रेसेन्ट लत लाग्ने औषधि होइन, तर चिकित्सकको सल्लाहबिना अचानक छोड्नु हुँदैन।
परिवारले के गर्ने?
दोष नदिनुहोस्, "सोच्न छोड" नभन्नुहोस्। ध्यान दिएर सुन्नुहोस्, चिकित्सकलाई देखाउन साथ दिनुहोस् र आत्महत्याका कुरा गरे गम्भीर रूपमा लिनुहोस्।
कहिले चिकित्सकलाई देखाउने?
लक्षण दुई हप्ताभन्दा बढी रहे, काम, पढाइ वा सम्बन्धमा असर परे, वा रक्सीमा निर्भर हुन थाले मनोचिकित्सकलाई देखाउनुहोस्। आफूलाई हानि पुर्याउने विचार आए पर्खनुहुँदैन।
विदेशमा हुनुहुन्छ? अनलाइन परामर्श
खाडी, मलेसिया, कोरिया, जापान, युरोप, अमेरिका वा जुनसुकै देशमा हुनुहुन्छ भने पनि नेपाली भाषामा आफ्नो कुरा राख्न सक्नुहुन्छ। गुगल मिट वा व्हाट्सएप भिडियोबाट परामर्श हुन्छ, र तपाईंको देशको समय अनुसार समय मिलाइन्छ। नेपालमा रहेका परिवारका सदस्यले बुकिङमा सहयोग गर्न सक्छन्। औषधि चाहिएमा तपाईं बस्ने देशको नियम अनुसार त्यहाँका चिकित्सकसँग समन्वय गर्न सकिन्छ। आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बर टिपेर राख्नुहोस्। देश अनुसार जानकारी हेर्नुहोस्।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
डिप्रेसन र सामान्य उदासीमा के फरक छ?
सामान्य उदासी कारण अनुसार केही दिनमा सकिन्छ। डिप्रेसनमा उदासी र रुचि हराउने अवस्था दुई हप्ता वा बढी रहन्छ र दैनिक जीवन प्रभावित हुन्छ।
डिप्रेसन आफैँ ठीक हुन्छ?
हल्का अवस्था कहिलेकाहीँ आफैँ सुध्रिन्छ, तर धेरैमा फर्कन सक्छ। उपचारले निको हुने सम्भावना बढाउँछ र फेरि आउने जोखिम घटाउँछ।
डिप्रेसनको औषधि कति समय खानुपर्छ?
सामान्यतया ठीक भएपछि पनि ६ देखि १२ महिना जारी राखिन्छ। अवधि चिकित्सकले तपाईंको अवस्था हेरेर तय गर्छन्।
औषधिले लत लाग्छ?
एन्टिडिप्रेसेन्टले निद्राका औषधि जस्तो लत लाग्दैन। तर अचानक छोडे असहजता हुन सक्छ, त्यसैले चिकित्सकको सल्लाहमा मात्र घटाउनुहोस्।
पुरुषमा पनि डिप्रेसन हुन्छ?
हुन्छ। पुरुषले उदासी भन्दा रिस, रक्सी, थकान वा शारीरिक पीडाको रूपमा देखाउन सक्छन्, त्यसैले ढिलो पहिचान हुन्छ।
विदेशबाट अनलाइन डिप्रेसनको उपचार हुन्छ?
हुन्छ। गुगल मिट वा व्हाट्सएप भिडियोबाट नेपाली भाषामा परामर्श र थेरापी गर्न सकिन्छ। औषधि चाहिएमा तपाईं बस्ने देशको नियम अनुसार समन्वय गरिन्छ।
यो लेख सामान्य जानकारी मात्र हो र चिकित्सकको सल्लाहको विकल्प होइन। आफ्नो वा अरू कसैको सुरक्षाबारे चिन्ता लागे तुरुन्तै चिकित्सकीय सहयोग लिनुहोस्।
आपत्कालीन अवस्थामा: प्रहरी १०० · एम्बुलेन्स १०२ · आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन ११६६। नेपाल बाहिर भए आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।