चिन्ता रोग
चिन्ता रोग (एन्जाइटी) के हो? लक्षण र उपचार
सधैं चिन्ता लागिरहने, नराम्रो कुरा हुन्छ कि भन्ने डर, मुटु ढुकढुक र छटपटी। यी लक्षण कमजोरीले होइन, चिन्ता रोगले हुन सक्छन्, र यो राम्रोसँग उपचार हुन्छ।
छोटो उत्तर
- चिन्ता रोगमा मन मात्र होइन, शरीरमा पनि लक्षण देखिन्छ: मुटु ढुकढुक, पसिना, काम्ने, झमझम, पेट गडबड।
- सबै चिन्ता रोग होइन। चिन्ताले दैनिक जीवन बिगारे वा महिनौं रहे उपचार चाहिन्छ।
- CBT थेरापी र आवश्यक परे औषधिले प्रभावकारी काम गर्छ।
लक्षणहरू
मनमा:
- धेरै चिन्ता, "के होला" भन्ने सोच रोकिन गाह्रो
- छटपटी, तनाव, सजिलै रिस उठ्ने
- ध्यान केन्द्रित गर्न नसक्नु, निद्रा नलाग्नु
शरीरमा: मुटु ढुकढुक, छाती कसिने, सास छोटो हुने, हात-खुट्टा झमझम हुने, मुख सुक्ने, पटक-पटक पिसाब लाग्ने, पेट दुख्ने, मांसपेशी तन्कने। यसबारे थप अंग्रेजी लेखमा छ।
प्रकार
- सामान्य चिन्ता रोग (GAD): धेरै विषयमा लगातार चिन्ता
- प्यानिक डिसअर्डर: अचानक तीव्र डरका आक्रमण
- सामाजिक चिन्ता: मानिसको सामुन्ने लाज र डर
- फोबिया: कुनै वस्तु वा ठाउँको अत्यधिक डर
- ओसीडी: अनावश्यक विचार र बारम्बार गरिने बानी (अलग लेखमा)
उपचार
- CBT: चिन्ता बढाउने सोचाइ चिन्न र डरको सामना गर्न सिकाउँछ। यसको प्रभाव दीर्घकालीन हुन्छ
- औषधि: SSRI जस्ता औषधि केही हप्तामा चिन्ता घटाउँछन्। छिटो आराम दिने नशालु औषधि लत लाग्न सक्ने भएकाले चिकित्सकको कडा निगरानीमा थोरै समय मात्र
- बानी: चिया-कफी कम, रक्सी नगर्ने, व्यायाम, गहिरो श्वास, नियमित निद्रा
हाम्रो निःशुल्क श्वास अभ्यास (अंग्रेजी पृष्ठ) प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।
कहिले चिकित्सकलाई देखाउने?
चिन्ताले काम, पढाइ, निद्रा वा सम्बन्ध बिगारे, महिनौंदेखि रहे, प्यानिक आक्रमण आए, वा रक्सी वा निद्राको चक्कीमा भर पर्न थालेमा देखाउनुहोस्। पहिलो पटक छाती दुख्दा मुटु वा थाइराइडको जाँच पनि गराउनु राम्रो हुन्छ।
विदेशमा हुनुहुन्छ? अनलाइन परामर्श
खाडी, मलेसिया, कोरिया, जापान, युरोप, अमेरिका वा जुनसुकै देशमा हुनुहुन्छ भने पनि नेपाली भाषामा आफ्नो कुरा राख्न सक्नुहुन्छ। गुगल मिट वा व्हाट्सएप भिडियोबाट परामर्श हुन्छ, र तपाईंको देशको समय अनुसार समय मिलाइन्छ। नेपालमा रहेका परिवारका सदस्यले बुकिङमा सहयोग गर्न सक्छन्। औषधि चाहिएमा तपाईं बस्ने देशको नियम अनुसार त्यहाँका चिकित्सकसँग समन्वय गर्न सकिन्छ। आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बर टिपेर राख्नुहोस्। देश अनुसार जानकारी हेर्नुहोस्।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
चिन्ता र चिन्ता रोगमा के फरक छ?
चिन्ता सबैलाई कहिलेकाहीँ हुन्छ। चिन्ता रोगमा चिन्ता अत्यधिक, नियन्त्रण गर्न नसकिने, महिनौं रहने र दैनिक जीवन बिगार्ने हुन्छ।
चिन्ताले मुटु रोग जस्तो लक्षण दिन्छ?
दिन्छ। मुटु ढुकढुक र छाती कसिनु सामान्य छ, तर नयाँ वा तीव्र छाती दुखाइ भए पहिले चिकित्सकीय जाँच गराउनुहोस्।
चिन्ताको औषधिले लत लाग्छ?
SSRI वर्गका औषधिले लत लाग्दैन। तर निद्रा/नशालु वर्ग (बेन्जोडाइजेपिन) लामो समय खाए लत लाग्न सक्छ, त्यसैले चिकित्सकको सल्लाह अनुसार मात्र।
चिन्ता पूरै निको हुन्छ?
धेरैजना ठूलो सुधार वा पूर्ण निको हुन्छन्। थेरापीमा सिकेका सीपले भविष्यमा पनि मद्दत गर्छ।
आफैँ के गर्न सकिन्छ?
गहिरो श्वास (४ गनेर लिने, ६ गनेर छोड्ने), कफी र रक्सी घटाउने, नियमित हिँड्ने, निद्रा मिलाउने र चिन्ता लेखेर राख्ने।
विदेशबाट उपचार लिन सकिन्छ?
सकिन्छ। अनलाइन भिडियो परामर्शबाट नेपालीमै चिन्ताको मूल्याङ्कन, CBT र आवश्यक परे औषधिको योजना बनाउन सकिन्छ।
यो लेख सामान्य जानकारी मात्र हो र चिकित्सकको सल्लाहको विकल्प होइन। आफ्नो वा अरू कसैको सुरक्षाबारे चिन्ता लागे तुरुन्तै चिकित्सकीय सहयोग लिनुहोस्।
आपत्कालीन अवस्थामा: प्रहरी १०० · एम्बुलेन्स १०२ · आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन ११६६। नेपाल बाहिर भए आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।