हाम्रो तरिका सेवाहरू चिकित्सक विदेशमा नेपाली लेखहरू निःशुल्क उपकरण प्रश्नोत्तर सम्पर्क English
फोन +977 971-4556408व्हाट्सएप

औषधि

मानसिक रोगका औषधि: लत लाग्छ? जीवनभर खानुपर्छ? साइड इफेक्ट के हुन्?

"मानसिक रोगको औषधि खायो भने लत लाग्छ, जीवनभर खानुपर्छ" भन्ने डरले धेरैले उपचार ढिलो गर्छन्। यहाँ सबैभन्दा सामान्य भ्रम र तथ्य छुट्याइएको छ।

छोटो उत्तर

  • धेरै मानसिक औषधिले लत लगाउँदैनन्; लत लाग्न सक्ने केही वर्ग (नशालु चक्की) चिकित्सकले सावधानीले मात्र दिन्छन्।
  • धेरै औषधि केही महिना देखि केही वर्षसम्म दिइन्छ; कतिपय रोगमा लामो समय चाहिन्छ तर सधैं "जीवनभर" होइन।
  • औषधि आफैँ बन्द नगर्नुहोस्; साइड इफेक्ट भए चिकित्सकलाई बताउनुहोस्, मात्रा वा औषधि मिलाउन सकिन्छ।

भ्रम १: "सबै औषधिले लत लगाउँछ"

डिप्रेसन र चिन्ताका SSRI वर्गका औषधिले लत लगाउँदैनन् (चाहना वा बढ्दो मात्राको बानी बन्दैन)। तर निद्रा/चिन्ता छिटो घटाउने बेन्जोडाइजेपिन र केही निद्राका चक्की लामो समय प्रयोग गर्दा लत लाग्न सक्छ, त्यसैले ती थोरै समयका लागि मात्र दिइन्छ।

भ्रम २: "सुरु गरेपछि जीवनभर खानुपर्छ"

पहिलो पटकको डिप्रेसन वा चिन्तामा प्रायः ६-१२ महिनापछि बिस्तारै घटाइन्छ। बाइपोलार, स्किजोफ्रेनिया वा बारम्बार डिप्रेसनमा लामो समय चाहिन्छ, जसरी उच्च रक्तचाप वा सुगरमा औषधि चल्छ। बन्द गर्ने निर्णय सधैं चिकित्सकसँग।

भ्रम ३: "औषधिले दिमाग कमजोर बनाउँछ वा निद्राले गलाउँछ"

औषधिले मस्तिष्कका रसायनलाई सन्तुलित गर्न मद्दत गर्छ। शुरुमा निद्रा आउने, मुख सुक्ने, वाकवाकी जस्ता असर सामान्यतया केही दिन-हप्तामा घट्छन्। कुनै असर सहनै नसकिने भए चिकित्सकले औषधि बदल्न सक्छन्।

सुरक्षित प्रयोगका नियम

  • चिकित्सकले भनेको मात्रा र समयमा खानुहोस्
  • अचानक बन्द नगर्नुहोस्
  • रक्सीसँग नमिसाउनुहोस्
  • अन्य औषधि/जडीबुटी लिएको भए चिकित्सकलाई बताउनुहोस्
  • गर्भवती भएमा, गर्भधारणको योजना वा स्तनपान गराउँदै गरेमा अगाडि नै बताउनुहोस्
  • फलोअपमा जानुहोस्; आवश्यक परे रगत जाँच हुन्छ

बिना सल्लाह औषधि नखानुहोस्

साथी वा फार्मेसीको सल्लाहमा निद्राको चक्की वा नशालु औषधि लिँदा लत र जोखिम हुन सक्छ। लक्षण भए पहिले मूल्याङ्कन गराउनुहोस्।

कहिले चिकित्सकलाई सम्पर्क गर्ने?

ज्यादै निद्रा, छाला रातो/एलर्जी, शरीर कठोर हुने, ज्वरो, भ्रम वा आत्महत्याका विचार बढेमा तुरुन्तै सम्पर्क गर्नुहोस्।

विदेशमा हुनुहुन्छ? अनलाइन परामर्श

खाडी, मलेसिया, कोरिया, जापान, युरोप, अमेरिका वा जुनसुकै देशमा हुनुहुन्छ भने पनि नेपाली भाषामा आफ्नो कुरा राख्न सक्नुहुन्छ। गुगल मिट वा व्हाट्सएप भिडियोबाट परामर्श हुन्छ, र तपाईंको देशको समय अनुसार समय मिलाइन्छ। नेपालमा रहेका परिवारका सदस्यले बुकिङमा सहयोग गर्न सक्छन्। औषधि चाहिएमा तपाईं बस्ने देशको नियम अनुसार त्यहाँका चिकित्सकसँग समन्वय गर्न सकिन्छ। आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बर टिपेर राख्नुहोस्। देश अनुसार जानकारी हेर्नुहोस्।

बारम्बार सोधिने प्रश्न

मानसिक औषधि खाँदा सन्तान जन्माउन मिल्छ?

मिल्छ तर योजनाबद्ध ढंगले। केही औषधिले जोखिम बढाउन सक्ने भएकाले गर्भधारणअघि चिकित्सकसँग छलफल गर्नुहोस्; आफैँ नरोक्नुहोस्।

औषधि कति दिनमा असर गर्छ?

एन्टिडिप्रेसेन्टले सामान्यतया २-६ हप्ता लिन्छ। निद्राका औषधि छिटो असर गर्न सक्छन्।

औषधि खाँदा गाडी चलाउन मिल्छ?

केही औषधिले निद्रा/सुस्ती गराउँछन्। चिकित्सकलाई सोध्नुहोस् र सुरुमा सावधानी अपनाउनुहोस्।

एक दिन औषधि छुट्यो भने?

सम्झँदा लिनुहोस् तर दोब्बर नखानुहोस्। बारम्बार छुट्छ भने चिकित्सकलाई बताउनुहोस्।

जडीबुटी/आयुर्वेदिक औषधिसँग खान मिल्छ?

केहीले अन्तरक्रिया गर्न सक्छन्। चिकित्सकलाई सबै औषधिको जानकारी दिनुहोस्।

विदेशमा औषधि कसरी पाउने?

अनलाइन परामर्शपछि योजना बन्छ; औषधिको प्रेस्क्रिप्सन र उपलब्धता तपाईंको देशको नियम अनुसार स्थानीय चिकित्सक/फार्मेसीमार्फत मिलाइन्छ। नेपालबाट औषधि पठाउने कुरा कानूनी रूपमा जाँच गरेर मात्र।

यो लेख सामान्य जानकारी मात्र हो र चिकित्सकको सल्लाहको विकल्प होइन। आफ्नो वा अरू कसैको सुरक्षाबारे चिन्ता लागे तुरुन्तै चिकित्सकीय सहयोग लिनुहोस्।

आपत्कालीन अवस्थामा: प्रहरी १०० · एम्बुलेन्स १०२ · आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन ११६६। नेपाल बाहिर भए आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।

Call WhatsApp