बालबालिका
बालबालिका र किशोरकिशोरीको मानसिक स्वास्थ्य: कहिले मनोचिकित्सकलाई देखाउने?
बच्चा चुप लाग्यो, पढाइ बिग्रियो, धेरै रिस उठ्छ वा मोबाइलमा मात्र छ। हरेक परिवर्तन रोग होइन, तर केही संकेतले मद्दत चाहिएको सङ्केत गर्छन्।
छोटो उत्तर
- किशोरावस्थामा मुड परिवर्तन सामान्य हो, तर दुई हप्ताभन्दा लामो उदासी वा व्यवहार परिवर्तन चिन्ताजनक हो।
- बालबालिकामा उदासी रिस, पेट दुख्ने वा स्कूल जान नमान्ने रूपमा देखिन सक्छ।
- गाली वा सजायभन्दा सुन्नु, बुझ्नु र चाँडै चिकित्सकीय मूल्याङ्कन गराउनु राम्रो।
कस्ता संकेतले ध्यान माग्छ?
- दुई हप्ताभन्दा बढी उदासी, रुनु वा चुप लाग्नु
- साथी र रुचि छोड्नु, कोठामा बन्द हुनु
- पढाइमा एक्कासि गिरावट, स्कूल जान डराउनु
- निद्रा/भोकमा ठूलो परिवर्तन
- अत्यधिक रिस, आक्रामकता वा नियम तोड्ने
- आफूलाई चोट पुर्याउने वा "म नभए हुन्थ्यो" जस्ता कुरा
- रक्सी, सूर्ती वा लागूपदार्थ प्रयोग
सामान्य समस्याहरू
- चिन्ता र परीक्षाको डर
- डिप्रेसन
- ADHD र सिकाइ कठिनाइ
- अटिजम
- बुलिङ र लाज
- मोबाइल/गेम/सामाजिक सञ्जालको अत्यधिक प्रयोग
अभिभावकले कसरी कुरा गर्ने?
निर्णय नगरी सुन्नुहोस्। "किन यस्तो भयो?" भन्दा "के भइरहेको छ, म कसरी सहयोग गरूँ?" सोध्नुहोस्। तुलना नगर्नुहोस्। सानो राम्रो कामको प्रशंसा गर्नुहोस् र दिनचर्या (निद्रा, खाना, खेल) स्थिर राख्नुहोस्।
मोबाइलको अति प्रयोग
अचानक बन्द नगरी स्पष्ट समय सीमा र परिवारका नियम बनाउनुहोस्। सुत्ने कोठामा मोबाइल नराख्ने र परिवारसँगै गतिविधि बढाउने। नियन्त्रण गुमेको, पढाइ वा निद्रा बिग्रिएको र रिस बढेको भए मूल्याङ्कन गराउनुहोस्।
उपचार
मूल्याङ्कनपछि परामर्श, व्यवहार थेरापी, अभिभावक मार्गदर्शन र विद्यालयसँग समन्वय गरिन्छ। औषधि सधैं चाहिँदैन; चाहिएमा सावधानीसाथ र अनुगमनसहित। उपचारमा बच्चाको गोपनीयता र सुरक्षा सन्तुलनमा राखिन्छ।
विदेशमा हुनुहुन्छ? अनलाइन परामर्श
खाडी, मलेसिया, कोरिया, जापान, युरोप, अमेरिका वा जुनसुकै देशमा हुनुहुन्छ भने पनि नेपाली भाषामा आफ्नो कुरा राख्न सक्नुहुन्छ। गुगल मिट वा व्हाट्सएप भिडियोबाट परामर्श हुन्छ, र तपाईंको देशको समय अनुसार समय मिलाइन्छ। नेपालमा रहेका परिवारका सदस्यले बुकिङमा सहयोग गर्न सक्छन्। औषधि चाहिएमा तपाईं बस्ने देशको नियम अनुसार त्यहाँका चिकित्सकसँग समन्वय गर्न सकिन्छ। आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बर टिपेर राख्नुहोस्। देश अनुसार जानकारी हेर्नुहोस्।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
कुन उमेरमा देखाउनुपर्छ?
कुनै न्यूनतम उमेर छैन। चिन्ताजनक संकेत देखिएसँगै मूल्याङ्कन गराउन सकिन्छ।
बच्चाले आफूलाई चोट पुर्याएको देखें, के गर्ने?
शान्त रहनुहोस्, गाली नगर्नुहोस्। चोटको उपचार गर्नुहोस्, माया देखाएर सुन्नुहोस् र चाँडै मनोचिकित्सकलाई देखाउनुहोस्। तत्काल जोखिम भए १०२ / ११६६।
किशोरले परामर्शमा के भन्छ अभिभावकलाई थाहा हुन्छ?
सुरक्षाको जोखिम बाहेक किशोरको गोपनीयतालाई सम्मान गरिन्छ। परिवार सहभागिताबारे छलफल गरिन्छ।
बच्चाले परीक्षाको डरले पेट दुख्छ भन्छ, सामान्य हो?
चिन्ताले शारीरिक लक्षण दिन सक्छ। चिकित्सकीय कारण छोडेर चिन्ता भए सहयोग गर्न सकिन्छ।
खेलकुद र सामाजिक सहभागिताले सहयोग गर्छ?
गर्छ। नियमित निद्रा, खेलकुद र साथीसँगको सम्बन्धले मानसिक स्वास्थ्यको रक्षा गर्छ।
विदेशमा बस्ने नेपाली परिवारका बच्चाका लागि पनि सहयोग हुन्छ?
अनलाइन परामर्शबाट अभिभावक र किशोरसँग नेपाली वा अंग्रेजीमा कुरा गरेर प्रारम्भिक मूल्याङ्कन र मार्गदर्शन गर्न सकिन्छ।
यो लेख सामान्य जानकारी मात्र हो र चिकित्सकको सल्लाहको विकल्प होइन। आफ्नो वा अरू कसैको सुरक्षाबारे चिन्ता लागे तुरुन्तै चिकित्सकीय सहयोग लिनुहोस्।
आपत्कालीन अवस्थामा: प्रहरी १०० · एम्बुलेन्स १०२ · आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन ११६६। नेपाल बाहिर भए आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।